Czy amerykańskie sposoby promowania przedsiębiorczości można wykorzystać w Polsce?
data:29 lipca 2011     Redaktor: Barbara Chojnacka

Hasło jednego okienka, w którym można byłoby załatwić wszystkie formalności związane z założeniem firmy jak i programy dopłat do rozpoczęcia i prowadzenia działalności gospodarczej, nie przekształciły niepracujące osoby w przedsiębiorców, co może świadczyć, że istnieją inne przyczyny, które skutecznie zniechęcają do podjęcia ryzyka prowadzenia własnej firmy.

net
Czy amerykańskie sposoby promowania przedsiębiorczości można wykorzystać w Polsce?

W działaniach mających na celu ograniczenie bezrobocia, bardzo istotnym elementem jest stworzenie optymalnych warunków, które zachęciłyby osoby bezrobotne do prowadzenia  własnej działalności gospodarczej. Hasło jednego okienka, w którym można byłoby załatwić wszystkie formalności związane z założeniem firmy jak i programy dopłat do rozpoczęcia i prowadzenia działalności gospodarczej, nie przekształciły niepracujące osoby w przedsiębiorców, co może świadczyć, że istnieją inne przyczyny, które skutecznie zniechęcają do podjęcia ryzyka prowadzenia własnej firmy. Warto więc przyjrzeć się w jaki sposób promowana jest przedsiębiorczość w innych krajach.

W Stanach Zjednoczonych promowaniem przedsiębiorczości zajmuje się federalna agencja administrująca małe przedsiębiorstwa US Small Business Administration (SBA). Agencja ta, za pomocą swoich terenowych oddziałów rozwoju przedsiębiorczości Small Business Development Center, udziela bieżących szkoleń i konsultacji dla osób prowadzących lub chcących założyć własną działalność gospodarczą. Szkolenia mają charakter seminariów, zróżnicowanych tematycznie, które odbywają się kilka razy w tygodniu przez wiekszość miesięcy w roku. Przedstawiają one jednorazowo, w ciągu kilku godzin jedno zagadnienie. Przykładowo na jednych zajęciach omawiane są tylko prawne aspekty prowadzenia własnej działalności gospodarczej a na innych kwestie marketingu, księgowości itp. Zainteresowane osoby, po uprzednim zgłoszeniu telefonicznym, mogą więc przychodzić tylko na te seminaria które ich interesują. Istnieje również możliwość umówienia się na indywidualne konsultacje do profesjonalnych doradców i uzyskania fachowych porad dostosowanych do specyfiki projektu. SBA oferuje także niskooprocentowane kredyty na otwarcie i prowadzenie własnej firmy. Rozwiązania te kontrastują z organizowanymi w Polsce przez Urzędy Pracy wielotygodniowymi kursami prowadzenia działalności gospodarczej, oraz bezzwrotnymi dotacjami na założenie własnej firmy.

Do kompetencji amerykańskich urzędów powiatowych należy między innymi rejestracja działalności gospodarczej. Rejestracja firmy pod określoną nazwą, wymaga osobistego stawiennictwa w urzędzie, podpisania notaryzowanego dokumentu oraz uiszczenia opłaty w wysokości 10 USD. Rejestracja ważna jest przez pięć lat i wymaga odnowieniu. Numer podatkowy firmy Employer Identification Number można otrzymać po telefonicznym zgłoszeniu. Warto przy tym zaznaczyć, że w świetle amerykańskiego prawa, za rozpoczęcie działalności gospodarczej nie uważa się daty rejestracji firmy lecz datę przeprowadzenia pierwszej transakcji, co skutecznie ogranicza tak zwaną szarą strefę. W USA osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarcza, z której uzyskała roczny dochód powyżej 400 USD, musi wykazać tą kwotę w zeznaniu podatkowym. Jeżeli szacunkowy podatek roczny z działalności gospodarczej będzie wynosił powyżej 1.000 USD, to osoba samozatrudniająca się musi uiszczać kwartalne przedpłaty w poczet podatku do urzedu podatkowego Internal Revenue Service (IRS). Po wyliczeniu dochodu lub straty z dzialalności gospodarczej, otrzymana kwota dodwana jest do pozostałych dochodów, uzyskanych przykładowo z pracy najemnej, inwestycji finansowych itp. i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

W USA przedsiebiorcy prowadzący własną działalność gospodarczą traktowani są jako pracodawcy i pracownicy w jednej osobie, co powoduje, ze przepisy dotyczące ubezpieczenia społecznego oddziaływują w podobny sposób na osoby będace pracownikami najemnymi, jak i na osoby samozatrudnione. W USA, obowiązkowe składki ubezpieczenia medycznego oraz składki emerytalne przekazywane są do Social Security Administration (SSA) będącą odpowiednikiem polskiego Zakladu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Składki te odprowadzane są w równej części przez pracowników i pracodawców, które wynoszą 7.65% wynagrodzenia pracownika tworząc razem 15.30% tego wynagrodzenia. Osoby samozatrudnione natomiast, jako pracodawcy i pracownicy, odprowadzają  składki w podwójnej wysokości, wynoszącej również 15.30% dochodu. SSA otrzymuje więc składkę, która stanowi taki sam procent dochodu danej osoby, bez względu na to, czy osoba ta jest pracownikiem najemnym czy tez samozatrudnionym. Składki do SSA pobierane są z pierwszych 106.800 USD rocznego dochodu, a przy dochodach wyższych nie są już odprowadzane.

W Polsce ZUS stosuje zróżnicowanie w sposobie ustalania wysokości składek dla pracowników najemnych i dla osób samozatrudnionych. Pracownicy najemni płaca składkę emerytalną w wysokości 9.76%, składkę rentowa 1.50% oraz składkę chorobową 2.45%, co stanowi razem 13.71% zarobków. Pracodawcy natomiast dopłacają miedzy innymi składkę emerytalną w wysokości 9.76%, składkę rentową 4.50% oraz składkę wypadkową 0.60%-3.76% zarobków pracownika. Dla pracowników najemnych składki emerytalne i ubezpieczenia społecznego odprowadzane są więc podobnie jak w USA, jako określony procent od zarobków.

Osoby samozatrudnione, podlegają jednak zupełnie innym rozwiązaniom i muszą płacić składki do ZUS, których wysokość ustalana jest w  inny sposób. Podstawą wyliczenia składki do ZUS dla osób prowadzących działalność gospodarcza jest 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, co powoduje, że składki te wynoszą obecnie ponad 890 zł miesięcznie. Pomijając fakt, że pracownicy najemni w Polsce płacą prawie dwa razy wyższy procent swoich zarobków na ZUS niż pracownicy najemni w USA na SSA, to dla osób samozatrudniających się relacje te wyglądają jeszcze gorzej. Osoba prowadząca działalność gospodarczą w Polsce osiaganie standard amerykańskich składek przy dochodach prawie 6.000 zl miesięcznie, czyli ponad 2.100 USD, gdyż przy takich wlaśnie dochodach osoba samozatrudniona w USA zapłaciłaby składkę dla SSA w wysokości równej najniższej składkce do ZUS czyli równowartości ponad 320 USD. Warto przy tym zaznaczyć, że obecnie w USA, aby promować przedsiębiorczość, obniżono czasowo o 2% składki do SSA dla osób prowadzących dzialalność gospodarcza. Powoduje to, że osoby samozatrudniające sie w USA zapłacą do SSA kwotę odpowiadającą najniższym składkom na ZUS przy dochodach ponad 2.400 USD co stanowi równowartość okolo 6.700 zł miesięcznie, czyli prawie dwa razy wiekszej niż obecne przeciętne wynagrodzenie. Wykazuje to wyraźnie, że działalność gospodarczą przynoszącą takie dochody bardziej opłaca się prowadzić w USA niż w Polsce.

Istotnym elementem wpływającym na powodzenie nowego przedsięwzięcia gospodarczego, jest poziom minimalnego wynagrodzenia. Nowe firmy, nie mają jeszcze stabilnej pozycji na rynku i zatrudnionym pracownikom proponują częto minimalne wynagrodzenie. W USA decyzje o wzroście minimalnego wynagrodzenia podejmowane są po uprzedniej analizie ilości nowootwieranych przedsiębiorstw i ilości upadających firm. Jeżeli ilość nowopowstałych przedsiębiorstw przewyższa ilość firm likwidowanych, to minimalne wynagrodzenie jest podnoszone. Jeżeli jednak jest odwrotnie, to pozostaje ono na niezmienionym poziomie. Obecnie w USA minimalne wynagrodzenie wynosi 7,25 USD na godzinę i nie bylo podnoszone od ponad dwóch lat.

Zgodnie z danymi amerykańskiego biura statystyki pracy US Bureau of Labor Statistics, w USA około 51% nowo założonych przedsiębiorstw funkcjonuje dłużej niż 5 lat. W Polsce natomiast zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego okres ten udaje sie przetrwać zaledwie 29% nowopowstałych firm. Co jest więc przyczyną, że w Polsce, w ciągu pierwszych pięciu lat prowadzenia działalności gospodarczej, upada o ponad 40% więcej nowo utworzonych firm niż w USA?

Amerykański system przygotowania osób do prowadzenia dzialalności gospodarczej realizowany na zasadzie jednodniowych tematycznych seminariów, jest znacznie tańszy i pozwala na przeszkolenie wiekszej ilosci osób w tematach, którymi zainteresowani są uczestnicy. W polskim systemie wielotygodniowych szkoleń prowadzenia dzialalności gospodarczej, które organizuja Urzedy Pracy, może uczestniczyć znacznie mniej zainteresowanych osób, a największym beneficjantem tego systemu są firmy, które te szkolenia prowadzą. Ponadto uzyskane środki na dzialalność gospodarczą z niskooprocentowanego kredytu są zazwyczaj wykorzystywane bardziej efektywnie niż środki z bezzwrotnej dotacji. Główną przyczyną upadania tak dużej ilości małych przedsiębiorstw są jednak nadmierny obciążenia finansowe. Wprawdzie przez pierwsze 2 lata prowadzenia działalności gospodarczej, nowe firmy korzystają z niższych składek do ZUS, lecz w nastepnych latach płacąc już pełną wysokość składki, nie są w stanie utrzymać się na rynku. Amerykański system składek do SSA, który wyrażony jest jako określony procent dochodu z działalności gospodarczej, okazuje się zdecydowanie bardziej sprzyjajacy dla przedsiebiorców.

Może więc warto wykorzystać w Polsce również amerykańskie sposoby promowania przedsiebiorczości.

Janusz Andryszak

Źródło: www.irs.gov, www.ssa.gov, www.zus.pl







Informujemy, iż w celu optymalizacji treści na stronie, dostosowania ich do potrzeb użytkownika, jak również dla celów reklamowych i statystycznych korzystamy z informacji zapisanych w plikach cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies można kontrolować w ustawieniach przeglądarki internetowej. Korzystając z naszej strony, bez zmiany ustawień w przeglądarce internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje politykę stosowania plików cookies, opisaną w Polityce prywatności.