Czy rozwiązania podatkowe z USA mogą poprawić zapaść demograficzną w Polsce?
data:22 czerwca 2011     Redaktor: Barbara Chojnacka

Na niedzielnej Konwencji Programowej Prawa i Sprawiedliwości wiceprezes Beata Szydło omawiając uaktualniony program gospodarczy PiS zapowiedziała uproszczenie przepisów podatkowych oraz korzystne rozwiązania dla osób decydujących się na założenie rodziny. Warto więc zwócic uwagę jakie rozwiązania w relacjach systemu podatkowego i polityki prorodzinnej zastosowane są w innych krajach.

abcpodatki
W Stanach Zjednoczonych przepisy podatkowe są głównym narzędziem wpływającym na efektywność polityki socjalnej i prorodzinnej. Do skutecznego realizowania założeń tej polityki przyczynia się fakt, że wszyscy mieszkancy Stanów Zjednoczonych zobowiazani są prawem do corocznego składania zeznań podatkowych w terminie do 15 kwietnia każdego roku. Zeznania podatkowe musza więc składać wszystkie bez wyjątku grupy społeczne i zawodowe, włączając rolników oraz osoby bezrobotne. Obowiązek składania zeznań podatkowych pozwala w ten sposób objąć ulgami podatkowymi i świadczeniami prorodzinnymi wszystkie kwalifikujące się do tych świadczeń rodziny. Amerykańskie zeznanie podatkowe nie jest skomplikowane. Główny formularz do rozliczenia podatku federalnego numer 1040 jest jedną obustronną kartką formatu A-4. W zależności od sytuacji materialnej podatnika, czasami konieczne jest załączenie uzupełniających formularzy, które najczęściej mieszczą się na jednej stronie. Formularze podatku stanowego i lokalnego są zazwyczaj jeszcze prostsze. Wynika to z ograniczonej ilości ulg podatkowych, które jednak dotyczą najistotniejszych zagadnień w życiu człowieka takich jak koszty edukacji, ubezpieczeń medycznych, utrzymania domu, dobrowolnych programów emerytalnych oraz założenia rodziny i posiadania dzieci.
W USA numerem identyfikacyjnym podatnika jest jego numer social security. Wydawany jest on przez urząd Social Security Administration (SSA), który jest odpowiednikiem polskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Rozwiązaniu takiemu sprzyja fakt, że w Stanach Zjednoczonych istnieje tylko jeden ststem emerytalny jakim jest SSA, którym objęci są również rolnicy. Kontrastuje to z polskim systemem, gdzie obok ZUS istnieje dla rolników Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Spolecznego (KRUS). W USA używany jest więc powszechnie tylko jeden uniwersalny numer social security, co jest prostszym rozwiązaniem niż w Polsce, gdzie używany jest zarówno PESEL jak i NIP. Pod tym numerem w urzedzie podatkowym Internal Revenue Service (IRS) rejestrowane są wszystkie dochody jakie osiąga podatnik. Są to zarówno dochody otrzymywane przez podatnika jako wynagrodzenia za pracę jak i dochody z inwestycji kapitałowych. W USA nie ma odpowiednika polskiego podatku od odsetek z depozytów bankowych, tzw. podatku Belki, lecz uzyskane odsetki dodawane są do dochodu uzyskanego z pracy i łącznie opodatkowane są na zasadach ogólnych. Jest to korzystne dla podatników, gdyż kwota wolna od podatku federalnego za rok 2010 wynosiła 9.350 USD więc osoby posiadające dochody jedynie jako odsetki z depozytów bankowych, do w/w wysokosci nie będą obciażone żadnym podatkiem federalnym. W analogicznej sytuacji w Polsce osoba mająca jedynie dochód z odsetek od depozytów bankowych zostanie obciążona tzw. podatkiem Belki od każdej kwoty odsetek, bez uwzględnienia kwoty dochodu wolnej od podatku, która powinna dotyczyć każdego podatnika.
System podatkowy w USA realizując politykę socjalną i prorodzinną wpływa na sytuacje materialną podatnika posiadającego rodzinę i dzieci w trzech aspektach:
1. Umożliwia odpisanie od podstawy opodatkowania dla wszystkich podatników standardowej kwoty na każdą osobę będącą pod opieką podatnika, która wynosi obecnie 3.650 USD na osobę. (Dependent exemptions)
2. Umożliwia zmniejszenie podatku o kwotę do 1000 USD na każde dziecko dla podatników o średnich i małych dochodach, które nie przekraczają 110.000 USD rocznie. (Child tax credit)
3. Umożliwia uzyskanie dopłaty z urzędu podatkowego IRS, dla podatników o niskich zarobkach, zróżnicowanej w zależności od wysokości zarobków oraz ilosci dzieci. Przy zarobkach od 2 USD do 48.362 USD rocznie, kwota dopłaty przez urząd podatkowy IRS może wynosić od 1 USD do 5.666 USD osiagągając swoją kulminację w przedziale zarobków od 12.550 USD do 21.499 USD. (Earned income credit)

W USA osoby mało i średnio zarabiające a posiadające dzieci mogą więc otrzymać nie tylko pełny zwrot zapłaconego podatku, lecz rownież dostać dodatkową kwotę, dopłacaną przez urzad podatkowy IRS. Przykladowo, osoba samotna zarabiająca 22.000 USD rocznie, po uwzględnieniu podanej wyżej kwoty wolnej od podatku, zapłaciłaby podatek federalny od kwoty 12.650 USD w wysokości 1.483 USD. Ta sama osoba będąca w zwiazku małżeńskim z osobą o identycznych zarobkach i posiadająca na swoim utrzymaniu dwoje dzieci, będzie miała kwotę wolną od podatku dla małżonków rozliczających się wspólnie w kwocie 18.700 USD czyli dwa razy po w/w kwocie 9.350 USD oraz po 3.650 USD na każde dzicko co daje w sumie 26.000 USD. Kwota podlegająca opodatkowaniu wynosiłaby więc 18.000 USD co daje podatek w wysokości 1.866 USD. Ze względu na to, że na każde dziecko przysluguje podatnikowi zniżka na samym podatku w wysokości do 1.000 USD jako wspomniany wyżej Chaild tax credit, to rodzina ta nie zapłaciłaby żadnego podatku federalnego. Jednakże ze względu na umiarkowane zarobki, rodzina ta kwalifikowałaby sie rownież na automatyczną dopłatę z urzędu podatkowego IRS w wysokości 284 USD jako wspomniany wyżej Earned income credit. Reasumując, zakladając rodzinę i posiadając dwoje dzieci, osoby te miałyby pomoc urzedu podatkowego IRS w postaci ulg i dopłat w wysokości ogółem 3.250 USD rocznie czyli po 1.625 USD na każde dziecko. Uwzględniając dodatkowe niewielkie ulgi podatkowe na dzieci w podatku stanowym i lokalnym, kwota ulg będzie wynosić około 1.700 USD rocznie, czyli prawie 150 USD miesięcznie na dziecko. 
Powszechny obowiązek składania zeznań podatkowych w USA nie jest więc tylko narzędziem egzekwującym daninę wobec państwa, lecz stanowi istotny element polityki prorodzinnej, który w ten sposób obejmuje swoją opieką każdą rodzinę. Wprawdzie amerykanski system podatkowy ulega każdego roku niewielkim zmianom (podwyższane są kwoty wolne od podatku oraz limity wplat na programy emerytalne itp), lecz glówne założenia są niezmienne od dziesięcioleci, co daje podatnikom materialne poczucie bezpieczeństwa przy zakładaniu i powiększaniu rodziny.
Może więc warto wykorzystac amerykańskie rozwiązania w polityce prorodzinnej mając na celu zmianę niekorzystnych trendów demograficznych obserwowanych w ostatnich latach w Polsce.

Janusz Andryszak

Zródło: 1040 Instructions 2010 Department of the Treasury Internal Revenue Service.





Informujemy, iż w celu optymalizacji treści na stronie, dostosowania ich do potrzeb użytkownika, jak również dla celów reklamowych i statystycznych korzystamy z informacji zapisanych w plikach cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies można kontrolować w ustawieniach przeglądarki internetowej. Korzystając z naszej strony, bez zmiany ustawień w przeglądarce internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje politykę stosowania plików cookies, opisaną w Polityce prywatności.