Przeżywamy Wielki Post w sposób szczególny. Dlatego chciałbym zastanowić się nad naszymi czynami i współdziałaniem z łaską Bożą.

Trzeba więc sięgnąć do katechizmu i przypomnieć sobie naukę o łasce uczynkowej i łasce uświęcającej.

Proponuję poniższy wybór, a jeśli okaże się, że to mało, to zachęcam do sięgnięcia do katechizmu.

Jezus Chrystus przez Swoją mękę i śmierć na krzyżu złożył okup sprawiedliwości Bożej za grzechy całej ludzkości, wysłużył jej przeobfite łaski i utorował drogę do nieba. Żeby jednak człowiek mógł swoją duszę zbawić i posiąść wiekuistą szczęśliwość, musi sobie zapewnić uczestnictwo w owocach męki Jezusowej, musi zdobyć na własność te łaski, których źródłem stała się Ofiara krzyża. Wpatrzony w świetlaną postać Chrystusa winien z Jego wskazaniami uzgodnić swoje czyny, i tak zdążać ku szczytom chrześcijańskiej doskonałości.

Człowiek o własnych siłach nieba nie osiągnie, z grzesznika nie stanie się świętym i miłym Bogu. Musi mieć niezbędną ku temu pomoc, którą nazywamy łaską. Łaska jest to nadnaturalny, wewnętrzny dar, którego nam dla zasług Jezusa Chrystusa udziela Bóg w tym celu, byśmy się mogli uświęcić i zbawić. - Łaska dzieli się na uczynkową i uświęcającą.

Łaska uświęcająca to nadprzyrodzony dar rozpoczynający w człowieku Boże życie. Ten dar stanowi o wielkiej godności człowieka, który zostaje dopuszczony do zażyłości i bliskości z Bogiem.

Życie wewnętrzne chrześcijanina wymaga stanu łaski, który jest przeciwieństwem stanu grzechu śmiertelnego. Każda dusza człowiecza jest albo w stanie łaski, albo w stanie grzechu śmiertelnego; jest ona bądź zwrócona ku Bogu – celowi ostatecznemu, bądź też odwrócona od Niego. Łaskę uświęcającą otrzymaliśmy na chrzcie św. a także przywraca nam ją rozgrzeszenie, jeśli mieliśmy nieszczęście ją utracić przez grzech.

Łaska uczynkowa to pomoc, której Bóg udziela człowiekowi do nawrócenia się z grzechów, do spełniania dobrych uczynków, do zwyciężania pokus i do wytrwania w dobrym aż do końca życia.

Nawrócenie grzeszników odbywa się w sposób następujący: najpierw Bóg daje grzesznikowi łaskę uczynkową. Zachęca go i pomaga mu, aby ten pomyślał o swoich grzechach i wzbudza w nim pragnienie poprawy. Jeżeli grzesznik żałuje za grzechy i przyjmie sakrament chrztu lub pokuty i pojednania, wówczas Bóg przebacza mu grzechy i czyni jego duszę czystą i świętą (stan łaski uświęcającej). Ponadto Bóg pomaga człowiekowi swą łaską uczynkową, by lepiej i dokładniej poznał wolę Bożą, czyli oświeca jego rozum. Wzmacnia też wolę człowieka, aby łatwiej mógł odrzucić pokusy do grzechu, by stale i wytrwale wykonywał dobre uczynki. Bóg pomaga nam zwłaszcza, byśmy w ostatniej chwili życia wytrwali w dobrym i uzyskali łaskę dobrej, szczęśliwej śmierci. Dobre uczynki, które wykonujemy z pomocą łaski uczynkowej, nazywamy uczynkami nadprzyrodzonymi. Człowiek nie może własną siłą spełniać uczynków nadprzyrodzonych i nie może się zbawić bez pomocy łaski Bożej.

Pan Bóg pomaga nam w ten sposób, że oświeca bezpośrednio nasz rozum, abyśmy lepiej poznali dobro i wzmacnia naszą wolę, abyśmy unikali złego, a wykonywali dobre uczynki.

Łaska uczynkowa jest nieodzownie człowiekowi potrzebna, gdyż bez niej nikt nie może żadnego zbawiennego dzieła ani rozpocząć, ani pełnić, ani dokonać. Zbawiennym nazywa się takie dzieło, które nam daje prawo do nagrody w niebie. Może człowiek spełniać i bez łaski Bożej liczne dobre uczynki i takie uczynki jednają mu u Boga nagrodę doczesną, np. długie życie, bogactwo, ale nie zasługują na niebo. Zbawiciel wyraźnie powiedział: "Beze Mnie nic nie możecie uczynić. Podobnie jak latorośl nie może przynosić owocu sama z siebie - o ile nie trwa w winnym krzewie - tak samo i wy, jeżeli we Mnie trwać nie będziecie". A więc człowiek nawet zjednoczony z Bogiem przez łaskę uświęcającą potrzebuje bezwzględnie łaski uczynkowej dla spełnienia uczynków nadprzyrodzonych, jak latorośl nowych soków dla wydania owocu. Wieczna szczęśliwość jest celem i dobrem nadprzyrodzonym, a więc ten tylko zdoła ją posiąść, kto ją usiłuje zdobyć przy pomocy łaski Bożej. Bóg daje wszystkim ludziom dostateczną łaskę, aby mogli osiągnąć zbawienie, bo chce, "aby wszyscy ludzie byli zbawieni i przyszli do poznania prawdy".

Aby łaska Boża mogła posłużyć człowiekowi do zbawienia, potrzeba z .nią współdziałać. Pan Bóg bowiem zachęca, wzywa i pociąga człowieka do dobrego przez Swą łaskę, ale bynajmniej go nie zmusza, zostawiając mu zupełną wolność. Łaska wspiera wolę, ale jej nie usuwa i nie niweczy. Przy każdym zbawiennym uczynku łaska oświeca rozum, zagrzewa wolę i podnosi wrodzone zdolności człowieka do porządku nadprzyrodzonego. Pod wpływem tej łaski może człowiek wykonywać zbawienne uczynki.

Ale człowiek, mając wolną wolę, może oprzeć się działaniu łaski. Nie korzysta z niej, udaremnia jej wpływ. Na tej wolności współdziałania albo opierania się łasce polega cała zasługa i wina wobec Boga.

Można też posłuchać kazania o łasce uświęcającej:

Zb. 

foto: Szkic do panoramy „Golgota” wykonany przez Jana Stykę ok. 1896