Kończą się ferie szkolne i dzieci wracają do nauki. Co starsi mogą zrobić by ułatwić dzieciom wejść w rytm systematycznej nauki i pokonania trudności związanych z izolacją?

 

I co zrobić by przeciwdziałać uzależnieniu się dzieci i młodzieży od smartfona? Nie ma uniwersalnej metody, wiele zależy od wieku dziecka, jego zaawansowania w użytkowaniu urządzeń elektronicznych, relacji starszych z dziećmi i ogólnie domowych nawyków spędzania wolnego czasu.

 

Chciałbym zaproponować kilka propozycji, by pomóc dzieciom w oderwaniu się od smartfonów,  sprzyjających rozwojowi ruchowemu i psychicznemu dzieci. W szczególności myślę o roli osób starszych: babć, dziadków, różnych krewnych, gdyż częstokroć rodzice mogą nie mieć czasu, sami borykając się ze zdalną pracą.

 

1. Rozmowy z dziećmi i młodzieżą: starsi opowiadają, jak to było w czasach ich młodości; częstokroć są to bardzo ciekawe opowieści. Przy okazji warto zachęcać dzieci, by same opowiadały to, co obserwują; dzieci też mają bardzo ciekawe opowieści, a starsi mogą być wdzięcznymi słuchaczami.

 

2. Poprosić wnuki, by zechciały wybrać się z dziadkami na spacer. Po pierwsze zrobią dobry uczynek, ale przy okazji same skorzystają ze spaceru i nawiążą bliższe relacje ze starszymi. Oderwą się jednocześnie od urządzeń elektronicznych, które nieustannie przyciągają uwagę.

 

3. Zaproponować dzieciom wspólną grę planszową dla całej rodziny. Dzieci chętnie mogą wziąć w tym udział, o ile wybierzemy interesującą dla nich grę. Dzieci chętnie pomogą zrozumieć starszym zasady gry i gotowe są pomagać w podejmowaniu kolejnych ruchów. Sporo jest gier planszowych; to naprawdę doskonała okazja do wspólnej zabawy dla całej rodziny, może szczególnie w niedzielę, gdy nie trzeba się spieszyć. Mógłbym zaproponować kilka takich gier:

 

Osoby, które nie mają do czynienia z dziećmi i młodzieżą mogą przynajmniej zadbać o siebie, by nie uzależnić się od smartfona.

 

Jak używać smartfona świadomie, mówi Michał Plewniak:

 

Ciekawa wypowiedź i konkretne porady; przy czym zachętę do medytacji zamieniłbym na namysł nad Bożym dziełem i modlitwę do Boga.

 

Świadoma młodzież akceptuje, że należy ustalić z rodzicami zasady korzystania z internetu, a rodzice powinni je egzekwować. Sami młodzi chcą, aby rodzice byli ich przewodnikami, stawiali cele, granice i je egzekwowali; rodzice niejednokrotnie bywają niekonsekwentni.

 

Jak zatem mądrze kochać i stawiać granice? Bo często obserwujemy skrajności po obu stronach – albo żadnych wymagań, albo same granice. Jak wychowywać, by uniknąć sytuacji, z którymi często się spotykamy: wierzący rodzice, zaangażowani w życie Kościoła, i dzieci, które całkowicie to odrzucają?

 

Bogna Białecka, psycholog zauważa, że „...w wychowaniu pożądane jest podejście kochaj, ale stawiaj jednocześnie wymagania. To, co nam grozi, to miłość bez stawiania granic i wymagań, co w efekcie powoduje, że mamy nasze dzieci tylko za kumpli. Nie można bać się mówić dziecku: to jest dobre, to jest złe, nie rób tego, bo w ten sposób krzywdzisz siebie i innych. Pamiętajmy, że im starsze dziecko, tym bardziej potrzebuje uzasadnienia granic, które stawiamy. I dalej „..w przypadku zakazów młodzież zawsze zapyta: „dlaczego?” Nastolatki mają także potrzebę samodzielnego sformułowania pewnych zasad, wniosków. Unikajmy zatem sytuacji, że tylko my robimy nastolatkowi wykład; raczej mądrze podprowadzajmy go pod rozwiązania, które sam zaproponuje. Im starsze dziecko, tym więcej formułujmy komunikatów, typu: „Niepokoi mnie ilość czasu spędzanego przez ciebie w internecie, bo…” – tu podajemy uzasadnienie, i dalej pytajmy: „Jaki masz pomysł na to, żebym miał pewność, że spędzasz zdrową ilość czasu i jest to dla ciebie korzystne?”. W rozmowach z nastolatkami mogą nam się przydać tzw. pytania sokratejskie. Chodzi o metodę rozmowy Sokratesa, który zadawał swoim rozmówcom takie pytania, które pozwalały im samym dojść do określonych wniosków. Moje ulubione pytanie sokratejskie brzmi: „Co mogłoby cię skłonić do zmiany zdania?”. Powoduje ono przerzucenie ciężaru argumentacji na drugą stronę. Oczywiście, pierwsza reakcja nastolatka może być: „Nic. Nie zmienię zdania”. Ale nie poddawajmy się, drążmy, pytajmy: „Dlaczego tak myślisz?”.

 

Dużo trudniej jest wyrwać szczególnie młodego człowieka z uzależnienia od smartfona. Stara się on uzyskać niezależność od rodziców, a jednocześnie uzależnia się od smartfona, gdyż w ten sposób ma dostęp do sieci społecznościowej, która jest substytutem realnego życia. Nieuczestniczenie w takiej sieci to wielki dramat, to tak jak gdyby został wykluczony z grupy rówieśniczej.

 

Gdyby jednak ktoś z dorosłych zetknął się z problemem uzależnienia nastolatka od urządzeń elektronicznych, to zachęcam do wysłuchania prezentacji Bogny Białeckiej, jak sobie próbować poradzić z tym problemem:

 

Okazuje się, że duży ekran w domu (TV) jest mniejszym problemem niż mały ekran w kieszeni.

 

Zb.