STYL ŻYCIA MŁODZIEŻY Białegostoku – fragment z badań socjologa – Profesora Mariusza Zemło
data:01 lutego 2020     Redaktor: GKut

Za zgodą Autora przedstawiam fragment wyników badań socjologicznych prof. Mariusza Zemło, zaprezentowanych w raporcie z badań zleconych przez Urząd Miejski w Białymstoku, w roku 2019.

Raport zawiera wyniki badań prowadzonych w ramach projektu „Styl życia młodzieży Białegostoku” w okresie od marca 2019 roku do czerwca 2019 roku. Projekt był realizowany przez Departament Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego w Białymstoku za pośrednictwem Pracowni Badań, Analiz i Strategii Rozwoju Edukacji przy Centrum Kształcenia Ustawicznego w Białymstoku. W założeniach projekt dotyczył problematyki zagrożeń wynikających ze stylu życia preferowanego przez różne grupy młodzieży białostockich szkół.

Oto tabela informująca o liczebności i procentowym rozkładzie przebadanych uczniów, w poszczególnych typach szkół:

 

 

Osoby

 

Procent

 

Szkoła Podstawowa

(klasy VII-VIII)

1014

27,0

Szkoła Branżowa I Stopnia

203

5,4

 

Technikum

1207

32,2

 

Liceum Ogólnokształcące

1328

35,4

 

Ogółem

3752

100,0

 

Niezwykle interesująco przedstawiają się wyniki (wskaźniki) badań, zmieniające się wraz z upływającym czasem: r.2011 – 2015 – 2019.

Szokujące wrażenie wywarła na mnie informacja o miejscu na liście takiej wartości jak DOBRO OJCZYZNY.

Wnikliwy czytelnik dostrzeże dramatyczne zmiany w szacowaniu  problemów moralnych związanych z relacjami Kobieta – Mężczyzna.

Wstrzymując się od dalszych osobistych komentarzy, zachęcam do analizowania danych uzyskanych w badaniach socjologicznych,

O metodzie badań zastosowanej w tym raporcie można szczegółowo dowiedzieć się w pierwszym rozdziale książki STYL ŻYCIA MŁODZIEŻY BIAŁEGOSTOKU – Metodologia badań (ss. 6-11)

                                                                                                                                                Jerzy Binkowski

Fragmenty raportu z badań:

Tabela 1. Wartości w ocenie uczniów szkół białostockich w roku 2019.

  

                                           Ranga

                    Procent

 

Szczęśliwe życie rodzinne

1

56,9

 

Zdrowie

2

55,2

 

Spokojne życie

3

38,6

 

Pieniądze/zamożność

4

37,5

 

Odwzajemniona miłość

5

37,2

 

Prawdziwi przyjaciele

6

36,2

 

Kariera zawodowa

7

27,9

 

Podróże/przygody

8

27,8

 

Interesująca praca

9

27

 

Wiara/religia

10

18,1

 

Szacunek i uznanie innych ludzi

11

17,8

Silny charakter

12

13,7

 

Przyjemności i rozrywki

13

11,9

 

Pomaganie innym ludziom

14

11,3

 

Poczucie, że jest się potrzebnym innym ludziom

15

10,6

 

 

Sprawność fizyczna

16

10,3

 

Zdobywanie wiedzy

17

8,6

 

Sława

18

5,7

 

Dobro ojczyzny

19

4,8

 

Inne

 

 

 

20

0,8

 

 

    

Tabela 21. Pozycje poszczególnych wartości w kolejnych edycjach badań

2011                  

2015

2019

Wartości

 

1

1

1

Szczęśliwe życie rodzinne

3

2

2

Zdrowie

 

2

3

6

Prawdziwi

przyjaciele

 

4

4

5

Odwzajemniona miłość

 

7

5

3

Spokojne życie

 

5

6

9

Interesująca praca

 

6

7

11

Szacunek i uznanie innych

ludzi

8

8

12

Silny charakter

 

11

9

14

Pomaganie innym ludziom

 

13

10

16

Sprawność fizyczna

 

9

11

7

Kariera zawodowa

 

12

12

4

Pieniądze/zamożność

 

10

13

15

Poczucie, że jest się potrzebnym innym ludziom

 

14

14

8

Podróże/przygody

 

16

15

10

Wiara/religia

 

18

16

19

Dobro ojczyzny

15

17

13

Przyjemności i rozrywki

 

17

18

17

Zdobywanie wiedzy

 

19

19

18

Sława

20

20

20

Inne

 

3. STOSUNEK UCZNIÓW SZKÓŁ BIAŁOSTOCKICH DO WYBRANYCH NORM MORALNO-OBYCZAJOWYCH

Normy obok wartości są podstawowym elementem ładu społecznego. Odnoszą się one zatem do wymiaru funkcjonowania zbiorowego. Najkrócej mówiąc, stanowią zestandaryzowany sposób działania jednostek lub grup społecznych, jaki jest oczekiwany w określonych kontekstach życia wspólnotowego. Norma jest zjawiskiem powszechnym w życiu każdego społeczeństwa. Człowiek stara się bowiem skodyfikować i zamknąć w konkretne ramy każdy, choćby najmniejszy, obszar przestrzeni społecznej, w jakiej funkcjonuje. Taką regulację zauważamy w relacjach rodzinnych, sąsiedzkich, przyjacielskich, w zakładach pracy, instytucjach oświatowych, kontaktach handlowych, funkcjonowaniu państwa, w stosunkach międzynarodowych itd. W języku potocznym mówimy o takiej regulacji posługując się pojęciami: zwyczaj, obyczaj, moda, konwencja, tradycja, zasada, prawo. Nauka starająca się porządkować, uszczegóławiać i rozwijać wiedzę zdroworozsądkową wśród regulatorów życia zbiorowego wyróżnia normy: moralne, obyczajowe, prawne, religijne. Ten podział nie jest restrykcyjny. Jedne z nich zachodzą na inne, czy też czasami uzupełniają się wzajemnie.

Tabela 1. Wartości w ocenie uczniów szkół białostockich w roku 2019.

                                      Ranga                                                                    Procent                  

Szczęśliwe życie rodzinne 1                                                                           56,9

Zdrowie                              2                                                                           55,2

Spokojne życie                   3                                                                           38,6

Pieniądze/zamożność         4                                                                           37,5

Odwzajemniona miłość      5                                                                           37,2

Prawdziwi przyjaciele        6                                                                           36,2

Kariera zawodowa              7                                                                           27,9

Podróże/przygody               8                                                                           27,8

Interesująca praca               9                                                                            27,0

Wiara/religia                      10                                                                           18,1

Szacunek i uznanie innych ludzi 11                                                                  17,8

Silny charakter                            12                                                                   13,7

Przyjemności i rozrywki            13                                                                   11,9

Pomaganie innym ludziom        14                                                                   11,3

 

Poczucie, że jest się potrzebnym innym ludziom 15                                  10,6

Sprawność fizyczna                                               16                                 10,3

Zdobywanie wiedzy                                              17                                    8,6

Sława                                                                     18                                    5,7

Dobro ojczyzny                                                     19                                    4,8

Inne                                                                       20                                     0,8

Tabela 2. Stosunek uczniów szkół ponadpodstawowych do picia alkoholu przez młodzież (%)

Jaki jest Twój stosunek do picia alkoholu przez młodzież?

 

2011

2015

2019

 

Negatywny

40,1

55,4

45,5

Obojętny

39,7

34,4

40,8

Pozytywny

5,6

6,0

7,8

Trudno powiedzieć

3,3

3,3

5,9

 

 

 

 

Tabela 3. Stosunek uczniów szk. Ponadpodstawowych do upijania się alkoholem (%)

Jaki jest Twój stosunek do upijania się alkoholem przez młodzież?

 

2011

2015

2019

 

Negatywny

65,5

72,2

64,0

Obojętny

25,2

20,4

26,6

Pozytywny

5,8

3,5

3,9

Trudno powiedzieć

3,5

4,0

5,5

 

Tabela 4. Stosunek uczniów szkół ponadpodstawowych do używania środków odurzających (%)

Jaki jest Twój stosunek do zażywania środków odurzających przez młodzież?

 

Negatywny

2011

71,4

2015

74,4

2019

69,9

Obojętny

20,8

18,2

21,1

Pozytywny

4,8

3,5

3,6

Trudno powiedzieć

3,0

3,8

5,5

 

Tabela 5. Stosunek uczniów szkół ponadpodstawowych do handlu narkotykami (%)

Jaki jest Twój stosunek do zarabiania na handlu narkotykami

 

2011

2015

2019

 

Negatywny

75,4

75,4

70,6

Obojętny

15,9

16,0

18,7

Pozytywny

5,2

4,2

5,2

Trudno powiedzieć

3,5

4,1

5,4

 

 

Tabela 6. Stosunek uczniów szkół ponadpodstawowych do współżycia seksualnego przed ślubem (%)

Jaki jest Twój stosunek do współżycia seksualnego przed ślubem?

 

2011

2015

2019

 

Negatywny

21,2

28,1

19,9

Obojętny

43,1

40,4

43,6

Pozytywny

30,7

23,8

29,4

Trudno powiedzieć

5,1

7,7

7,0

 

Tabela 7. Stosunek uczniów szkół ponadpodstawowych do stosowania środków antykoncepcyjnych?

Jaki jest Twój stosunek do środków antykoncepcyjnych?

 

2011

2015

2019

 

Negatywny

18,9

27,9

18,9

Obojętny

32,1

32,1

34,0

Pozytywny

43,2

43,4

39,8

Trudno powiedzieć

5,7

7,3

7,3

 

 

Tabela 8. Stosunek uczniów szkół ponadpodstawowych do przerywania ciąży?

Jaki jest Twój stosunek do przerywania ciąży?

 

2011

2015

2019

 

Negatywny

73,0

68,6

49,8

Obojętny

15,2

18,7

27,5

Pozytywny

5,5

5,9

12,5

Trudno powiedzieć

6,3

6,9

10,5

 

Tabela 9. Stosunek uczniów szkół ponadpodstawowych do niewierności małżeńskiej (%)

Jaki jest Twój stosunek do niewierności małżeńskiej?

 

 

2011

2015

2019

Negatywny

84,7

83,6

80,0

Obojętny

9,3

9,1

11,5

Pozytywny

2,7

2,9

2,7

Trudno powiedzieć

3,3

4,4

5,8

 

 

Tabela 10. Stosunek uczniów szkół ponadpodstawowych do rozwodów (%)

Jaki jest Twój stosunek do rozwodów?

 

2011

2015

2019

Negatywny

72,3

68,0

57,6

Obojętny

19,0

22,4

28,1

Pozytywny

3,6

3,9

6,4

Trudno powiedzieć

5,2

5,6

7,9

 

 

 

Tabela 11. Stosunek uczniów szkół ponadpodstawowych do homoseksualizmu (%)

Jaki jest Twój stosunek do homoseksualizmu?

 

2011

2015

2019

Negatywny

57,9

57,6

35,0

Obojętny

27,8

28,0

34,3

Pozytywny

10,3

9,7

23,9

Trudno powiedzieć

4,0

4,7

6,7

 

 

 

 

 

Wnioski i rekomendacje

 

  1. A.    Dotyczące zachowań ryzykownych

 

Wniosek 1

W każdym z badanych przypadków zachowań ryzykownych, tj. palenie papierosów, picie alkoholu, upijanie się alkoholem, używanie środków odurzających, handel narkotykami zauważana jest ich większa akceptacja niż było to odnotowane w edycji badań z roku 2015.

Wniosek 2

W każdym z badanych przypadków stosunek uczennic do zachowań ryzykownych był bardziej krytyczny niż uczniów.

Wniosek 3

Najbardziej krytyczne nastawienie do zachowań ryzykownych mieli uczniowie szkoły podstawowej i liceów ogólnokształcących, natomiast najmniej krytyczne opinie w stosunku do tych zachowań wyrażali przyszli technicy i uczniowie szkół branżowych.

Wniosek 4

W każdym z wyszczególnionych przypadków zachowań ryzykownych pojawiła się tendencja, zgodnie z którą im wyższa średnia zdobywana przez uczniów tym występował większy odsetek głosów negatywnie odnoszących się do tych zachowań.

Wniosek 5

W każdym z wyszczególnionych zachowań ryzykownych pojawia się jednoznaczna prawidłowość: przy słabnięciu identyfikacji z wiarą spada odsetek uczniów mających negatywnie nastawienie do tych zachowań.

 

  1. B.     Dotyczące zachowań małżeńsko-rodzinnych

 

Wniosek 1

 

W stosunku do badań z roku 2015 zauważa się liberalizację nastawienia młodzieży do: współżycia seksualnego przed ślubem, stosowania środków antykoncepcyjnych, przerywania ciąży (tu był największy skok), niewierności małżeńskiej, rozwodów.

Wniosek 2 W przypadku stosowania środków antykoncepcyjnych, przerywania ciąży, niewierności małżeńskiej uczennice surowiej oceniały tego typu zachowania niż uczniowie. W pozostałych zachowaniach mieszczących się w kategorii zachowań małżeńsko-rodzinnych nie było znaczących różnic między reprezentantami obu płci.

Wniosek 3

Najbardziej krytycznie na omawiane zachowania patrzyli uczniowie szkół podstawowych i branżowych, największą tolerancją wykazywali się licealiści i przyszli technicy.

Wniosek 4

W przypadku przerywania ciąży, niewierności małżeńskiej, rozwodów zanotowano tendencję wskazującą, że wraz ze wzrostem średniej rośnie krytycyzm w stosunku do tych zachowań. Reguła ta nie obowiązywała w kontekście oceny norm związanych ze współżyciem seksualnym przed ślubem oraz stosowaniem środków antykoncepcyjnych. Tutaj najbardziej krytyczni okazali się uczniowie najsłabsi (jedynkowi).

Wniosek 5

W każdym z przypadków związanych z moralnością małżeńsko-rodzinną pojawia się zdecydowana tendencja: słabnięciu identyfikacji religijnej towarzyszy spadek odsetka uczniów negatywnie oceniających badane zachowania.

                             (Fragmenty pracy Profesora Mariusza Zemło przedstawił Jerzy Binkowski)

Mariusz Zemło – jest profesorem w Instytucie Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku. Jest autorem, redaktorem lub współredaktorem ponad 40 książek. Organizator konferencji poświęconym małym miastom (18 edycji) i konferencji poświęconym socjologii wiedzy (9 edycji).   





Informujemy, iż w celu optymalizacji treści na stronie, dostosowania ich do potrzeb użytkownika, jak również dla celów reklamowych i statystycznych korzystamy z informacji zapisanych w plikach cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies można kontrolować w ustawieniach przeglądarki internetowej. Korzystając z naszej strony, bez zmiany ustawień w przeglądarce internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje politykę stosowania plików cookies, opisaną w Polityce prywatności.