Kilka słów o autorze.

 

Zygmunt Lubicz-Zaleski  (1882–1967) całe życie poświęcił propagowaniu języka kultury polskiej. Już jako student Politechniki Warszawskiej walczył o przywrócenie języka polskiego na tej uczelni. Aresztowany przez Ochranę, został skazany na sześć miesięcy więzienia w warszawskiej Cytadeli. Po uwolnieniu wyemigrował za granicę i po pewnym czasie osiedlił się na stałe w Paryżu. W latach 1914–1918 prowadził aktywną działalność w Komitecie Narodowym Polskim. W roku 1917, w École des Langues Orientales, zapoczątkował wykłady, które stały się zalążkiem pierwszej polonistyki we Francji, później to z jego inicjatywy zostały utworzone pierwsze lektoraty języka polskiego na uniwersytetach francuskich. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Zygmunt Lubicz-Zaleski został mianowany przedstawicielem polskiego Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Paryżu. W międzyczasie uzyskał stanowisko profesora na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie prowadził wykłady, nie rezygnując ze swej działalności kulturalno-oświatowej we Francji. W roku 1938 został uhonorowany Złotym Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury.

 

 

Wybuch drugiej wojny światowej zastał go w Polsce. W lutym 1940 roku przedostał się pieszo przez Karpaty i Słowację do Francji. W roku 1941, po rozwiązaniu przez rząd Vichy Polskiego Czerwonego Krzyża we Francji, został prezesem Towarzystwa Opieki nad Polakami i zaangażował się w Ruch Oporu. Jednocześnie założył Liceum im. Cypriana Norwida w Villard-de-Lans i kierował nim do aresztowania z inicjatywy gestapo przez włoską policję w roku 1943. Przewieziony do więzienia we Fresnes, następnie do Paryża, po ciężkim śledztwie z torturami w siedzibie gestapo przy alei Focha został wywieziony do Buchenwaldu.

 

 

Po wyzwoleniu Zygmunt Lubicz-Zaleski nadal opiekował się polską młodzieżą we Francji, pełnił funkcję sekretarza generalnego Polskiego Towarzystwa Historyczno-Literackiego oraz wiceprezesa Międzynarodowej Federacji byłych Deportowanych Członków Ruchu Oporu. Generał Charles de Gaulle oznaczył go za bohaterstwo orderem Legii Honorowej – Grand Officier de la Légion d’Honneur.

 

 

Ten niestrudzony krzewiciel polskości rozwijał we wszystkich okresach życia działalność krytycznoliteracką i naukową, publikując liczne prace zarówno w Polsce, jak i we Francji. Był także poetą, o którego wysokiej randze świadczą napisane w Buchenwaldzie wiersze, prezentowane w niniejszym tomie – po raz pierwszy w wydaniu książkowym.