Mjr Bolesław Kontrym - "Żmudzin"
data:28 lutego 2012     Redaktor:

Mjr. Bolesław Kontrym - "Żmudzin"- rozstrzelany z wyroku PZPR-oskiego sądu 20 stycznia 1953 r.

Bolesław Kontrym urodził się 27 sierpnia 1898 r. w majątku Zaturce, w powiecie Łuck na Wołyniu, jako syn Władysława Kontryma, pułkownika armii rosyjskiej (zmarłego w 1914 r.) i Aldony Cichockiej. W rodzinie miał Powstańców Listopadowych i Styczniowych. Jego dziadek, zesłany po 1863 r. do Wiatki w pamiętniku zapisał: "Rzemiosła wojennego uczyć się trzeba i to najlepiej od wroga, by zgłębić jego strategię i pokonać go później jego własną bronią". Bolesław Kontrym dobrze zapamiętał to zalecenie.

Od 1909 r. uczył się w Korpusie Kadetów w Jarosławiu nad Wołgą. Naukę przerwał w marcu 1915 r., wstępując ochotniczo do armii carskiej. Najpierw służył w 106. pp, a po ukończeniu szkoły oficerskiej w Saratowie (sierpień-grudzień 1915 r.) pełnił szereg funkcji dowódczych. W styczniu 1918 r. dołączył do powstałego w Rosji II Korpusu Polskiego, w którym walczył jako ułan. W maju tego roku, po rozbrojeniu pod Kaniowem, dostał się do niewoli niemieckiej.

Aresztowany w 1918 r. i wcielony do Armii Czerwonej dowodził tam 82 pp. i 28 podbrygadą 10 DP.
Od lutego 1921 r. słuchacz Akademii Sztabu Generalnego w Moskwie w stopniu kombryga. Od lutego 1922 r. współpracuje z polskim wywiadem, w grudniu tego roku wraca do kraju, tu zostaje zweryfikowany w stopniu porucznika. Od czerwca 1923 r. służy w policji.

Internowany we wrześniu na Litwie, przedostaje się przez Talinin i Rygę, Bergen do Wielkiej Brytanii. Walczy pod Narwikiem. Po klęsce Francji przez Portugalię dostaje się do Wielkiej Brytanii. We wrześniu 1941 r. przydzielony do Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Zrzucony do kraju 1 września 1942 r. Był między innymi dowódcą III odcinka "Wachlarza". Wspólnie z Janem Piwnikiem "Ponurym" organizuje odbicie kpt. Alfreda Paczkowskiego ,,Wanię". Oddelegowany do Dyspozycji Delegatury Rządu RP był szefem Centrali Służby Śledczej. Jednocześnie od czerwca 1943 r. dowódca "Podkowy" oddziału dyspozycyjnego który do wybuchu Powstania Warszawskiego wykonał 25 akcji likwidacji agentów i konfidentów.

W powstaniu warszawskim dowódca III batalionu 36 pp Legii Akademickiej 28 DP im. Stefana Okrzei Po upadku powstania w niewoli Niemieckiej. Od maja 1945 r. w 1 dywizji Pancernej gen. Maczka. Po powrocie do kraju w czerwcu 1947 r. pracował z Zjednoczeniu Przemysłu Roszarniczego. Aresztowany 13 października 1948 r. do 26 czerwca 1952 r. przeszedł nieludzkie śledztwo w którym zachował postawę bezkompromisową. Wyrokiem Sadu Wojewódzkiego dla miasta Warszawy z dnia 26 czerwca 1952 r. skazany na śmierć. 20 stycznia 1953 r. Stracony 20 stycznia 1953 r.

Odznaczony: Krzyżem Walecznych trzykrotnie, Krzyżem Virtuti Militari V klasy ? 19 września 1944 r.

Pośmiertnie w 1957 r. uniewinniony i zrehabilitowany.

Prezydent Polski Lech Kaczyński przyznał mu w 2006 r. pośmiertnie Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.

Kontrym jest przykładem Żołnierza Wyklętego, który nie uczestniczył w II konspiracji a przeszedł męczeńską drogę i śmierć za służbę Ojczyźnie.

23 września 2005 r. imię "Żmudzina" nadano skwerowi w centrum Warszawy - w rejonie ulic Zielnej i Świętokrzyskiej, nieopodal Pasty, dawnej powstańczej reduty, a potem siedziby Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Uroczystości patronował ówczesny Prezydent m. st. Warszawy i Komendant Stołecznej Policji. Pamiątkowa tablica ku czci "Żmudzina" znajduje się również na fasadzie Pałacu Mostowskich, kiedyś siedziby stołecznej milicji, dziś Komendy Stołecznej Policji. 2 stycznia każdego roku odbywają się tu uroczystości w rocznicę śmierci mjr. Bolesława Kontryma.

Źródła: J. Scheur "Honor Niezłomnym" (za: www.katolickie.media.pl), T. M. Płużański "Nieugięty policjant Rzeczypospolitej", ("Gazeta Polska" z 2006 r.)

Spektakl Sceny Faktu Teatru Telewizji o Bolesławie Kontrymie:

Materiał filmowy Nr 1


bk


Materiał filmowy 1 :






Informujemy, iż w celu optymalizacji treści na stronie, dostosowania ich do potrzeb użytkownika, jak również dla celów reklamowych i statystycznych korzystamy z informacji zapisanych w plikach cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies można kontrolować w ustawieniach przeglądarki internetowej. Korzystając z naszej strony, bez zmiany ustawień w przeglądarce internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje politykę stosowania plików cookies, opisaną w Polityce prywatności.