Podziemne radio w stanie wojennym
data:14 grudnia 2011     Redaktor:

KRAKÓW,  Radio "Wolna Polska", 14.12.1981

WARSZAWA, Radio "Solidarność", 12.04.1982

net
Radio Wolna Polska ? radio niezależne, emitujące audycje w czasie strajku w Hucie im. Lenina po wprowadzeniu stanu wojennego.

Inicjatorem powstania radia był student fizyki UJ Stanisław Tyczyński. Pierwsza audycja została wyemitowania 14 grudnia 1981 wieczorem. Do pacyfikacji Huty 16 grudnia 1981 wyemitowano 6-7 audycji.

Były to programy informacyjne i muzyka patriotyczna. Audycje były słyszalne w promieniu 5 km od Huty. Nadawano je na na falach UKF na częstotliwości 65,5 MHz. Nadajnik radiowy przetrwał pacyfikację Huty i w 1982 był wykorzystywany do emisji audycji Radia Wolna Nowa Huta /wiki/

Radio Solidarność - Już w pierwszych tygodniach stanu wojennego w wielu miastach działacze podziemnej "Solidarności" podejmowali przygotowania do emisji konspiracyjnych audycji radiowych. Zamierzano wykorzystać je zarówno do nawiązania łączności (krajowej i międzynarodowej), jak i do prowadzenia działalności propagandowej. W pierwszych miesiącach 1982 r. trwały próby budowy odpowiednich nadajników.

Pierwszą emisję przeprowadziła 12 kwietnia 1982 r., w oparciu o nadajnik przemycony z zagranicy, warszawska ekipa Radia Solidarność, kierowana przez Zbigniewa Romaszewskiego.

radio_s2
W kolejnych miesiącach uruchomiono kolejne audycje w następnych miastach. Nadawano zarówno na własnych częstotliwościach, jak i zagłuszając oficjalny program radiowy lub fonię telewizji. Mimo licznych represji, a także pomocy udzielanej przez Stasi, KGB i inne "bratnie służby", władzom nie udało się powstrzymać rozwoju podziemnej radiofonii. Z czasem konstruowano coraz lepsze nadajniki, w niektórych regionach rozwinięto ich produkcję na skalę niemal przemysłową. Obok struktur związkowych własne audycje nadawały także inne ? Solidarność Walcząca, Niezależne Zrzeszenie Studentów itd.

W Toruniu w połowie lat 80 powiodły się próby emisji napisów nałożonych na oficjalny program telewizyjny.
http://13grudnia81.pl/portal/sw/740/6687/Radio.html

Chronologia, którą teraz prezentujemy nie jest pewna. Wydaje się, że następnym miastem, w którym odbyła się audycja był Poznań. Niektórzy uważają jednak, że wyprzedziła ją audycja w Stalowej Woli.

8 czerwca ruszył mocny ośrodek podziemnego radia w Gdańsku ? w dużej mierze dzięki Bogdanowi Borusewiczowi i Marianowi Terleckiemu, którzy uniknęli aresztowania i organizowali ruch podziemny w trójmieście.

W czerwcu nadano audycję Radia Małopolska i dwa tygodnie później (27 czerwca) ruszył potężny ośrodek "Solidarności Walczącej" we Wrocławiu, którego mentorem był Kornel Morawiecki, a szefem po Romualdzie Lazarowiczu, nieżyjący już Jan Krusiński. Działało tam też Radio RKS.

Z SB-eckich papierów wynika, że kolejne audycje rejestrowano w Olsztynie, Bielsku -Białej, Legnicy, Jeleniej Górze, Kędzierzynie-Koźlu , Węgorzewie (13 października), Bydgoszczy (25 października), Kłodzku (24 października), Świdnicy (8 listopada), Bielawie (14 grudnia) i Głogowie (30 grudnia).

Z naszych kontaktów i przyjaźni wynika, że bardzo mocnym i innowacyjnym ośrodkiem podziemnego radia był Toruń z fizykami i astronomami z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Wpadli oni na pomysł, by audycje nadawać z balonów napełnionych wodorem. Pierwszą audycję "balonową" nadał zespół pod kierownictwem profesora Jana Hanasza w listopadzie 1982 r.

W 1984 r. inna ekipa, na czele której stał Stanisław Śmigiel, nadawała audycję na fonii TVP. Znakomicie dawała sobie radę w eterze Lubelszczyzna z takimi miastami jak Świdnik, Puławy, Poniatowa i Lubartów. Tam inicjatywom radiowym przewodził Ireneusz Haczewski.

Radio powstało i dawało sobie świetnie radę w takich miastach, jak Siedlce (dzięki aktywności Tomasza Olko), Piła i Gorzów Wielkopolski. Po aresztowaniu części ekipy i Zofii Romaszewskiej w lipcu oraz Zbigniewa Romaszewskiego pod koniec sierpnia 1982 r., na czele radia w Warszawie stanął Jerzy Jastrzębowski.

radios_proces_550

W styczniu 1983 zaczął się proces, w wyniku którego Zbigniew Romaszewski został skazany na 4.5 roku więzienia, a Zofia na trzy lata. Nowy impuls podziemnemu radiu "Solidarność", po zatrzymaniu Jastrzębowskiego i później Macieja Kołaczkowskiego, dał Wojciech Stawiszyński, szef "Armenii" ? struktury podziemnej podporządkowanej RKW Mazowsze. Szefem radia "S" został Grzegorz Buczek, a studio i redakcję ? na Ochocie ? prowadzili Elżbieta i nieżyjący już Andrzej Gomuliński. Radio miało kryptonim NIL. Na potrzeby NIL-u działał Kwadrat, "zaplecze projektowo-konstrukcyjne", którym kierował Janusz Radziejowski. W oparciu o sprzęt Radia działały inne komórki, jak radio "Wola" czy NIL-3 ? radio nadające w miejscowościach podwarszawskich kierowane przez Wandę Klinert (obecnie Schultz) a później przez Wojciecha Skowrona.

radio_so_walczacal

Strukturę podziemnego Radia starało się rozpracować elitarne Studio Badań MSW. Mimo wprowadzenia tajnego agenta ? bez rezultatu. Radio "Solidarność" działało do dnia wyborów w czerwcu 1989 r.

W Warszawie powstał także Program II, który zaczął regularnie nadawać od 1986 roku, pod kierunkiem zmarłego niedawno Andrzeja Fedorowicza. Program II rozwijał się z dużą dynamiką, jednak miał sporo problemów w sferze bezpieczeństwa. W 1987 r. został utworzony Program III Radia "Solidarność", kierowany przez Andrzeja Gelberga, który ściśle współpracował z NIL-em.

Radiostacje Radia "Solidarność" zamilkły po wyborach 1989 roku i dopiero po latach przyszła refleksja, że były ewenementem na skalę Europy Środkowo -Wschodniej. Ich sukces wiązał się z latami 1980-1981, kiedy oficjalnie działała "Solidarność", a jej działacze przygotowywali się do przełamania monopolu informacyjnego komunistycznego państwa. Wtedy to się nie udało.

Ich mobilizacja spowodowała jednak, że w stanie wojennym pomysł niezależnego radia realizowany był z ogromną energią. Szczególnie po tym, kiedy po raz pierwszy poszły w eter słowa pierwszej podziemnej audycji: "musimy walczyć o uwolnienie uwięzionych, o przywrócenie godności ludzkiej, o odrodzenie naszego związku..."
http://www.radios.org.pl/aktualnosci/skrotowy_zapis_historii_podziemnego_radia_solidarnosc/

klimat tamtego czasu przybliża nam RadioWnet:
http://www.radiownet.pl/publikacje/radio-solidarnosc-wraca-tylko-u-nas

Radia "Solidarność" można słuchać na stronie www.radiownet.pl w czwartki od godziny 20 do 21.






Informujemy, iż w celu optymalizacji treści na stronie, dostosowania ich do potrzeb użytkownika, jak również dla celów reklamowych i statystycznych korzystamy z informacji zapisanych w plikach cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies można kontrolować w ustawieniach przeglądarki internetowej. Korzystając z naszej strony, bez zmiany ustawień w przeglądarce internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje politykę stosowania plików cookies, opisaną w Polityce prywatności.