NOTATKI Z NIEUDANYCH REKOLEKCJI PARYSKICH – Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego
data:14 grudnia 2013     Redaktor: GKut

 
 

6.12.2013r. minęło 60 lat od śmierci Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego . Zmarł w 48 roku życia.


 
 

Czas adwentu jest czasem oczekiwania na Światło, które przeniknie Noc.

Z mojej perspektywy „rekolekcje paryskie” to poetyckie westchnienia człowieka , który odszukuje sens wiary w swoim życiu. Pragnę odczytywać znaczenie słów bohatera lirycznego poprzez pryzmat dwóch pojęć - nadziei i wolności. Człowiek jest istotą pełną niepokoju, ale też tęskniąca za wolnością i światłem. Słowa Gałczyńskiego mogą być krzepiące o tyle, o ile zauważymy, że poprzez ironię poeta próbuje odnaleźć w sobie siłę, by pokonać zewnętrzne trudności i wewnętrzne bariery.

Wzbudza we mnie Gałczyński swoją refleksją szacunek i zadumę nad mocą wiary osoby lękającej się, że wiarę może stracić.


                                                                                               Jerzy Binkowski

 

 

NOTATKI Z NIEUDANYCH REKOLEKCJI PARYSKICH w interpretacji Jerzego Binkowskiego. Muzyka- Antoni Weynar.

 

 

 

I
Ziemia i niebo przemijają,
chwieją się fundamenty światów,
ostatni slogan snuje pająk.
Vanitas vanitatum -

i od balkonu do balkonu,
w wąskiej uliczce, w głębi, na dnie,
pod grozą złego nieboskłonu
pająk i slogan są ostatnie.

Ach, ukryć się tu w ciemnej sieni
z dala od rynku, gdzie tak nudno,
kędy przechodnie przerażeni
pytają się, co będzie jutro;

z trwogą spogląda w niebo karzeł,
co nuty sprzedaje nad rzeką.
I w tłumach ciągle te dwie twarze.
oszusta i potępionego.

II
Po niebie płynie moje serce
i rozpryskuje się na dachach,
ostatni slogan snuje pająk,

amorki na portalach grają
utwory z "Orgelbüchlein" Bacha.

amorkom żal polskiego serca,
uliczka nad Sekwaną skręca,
skręci za parę chwil -

serce na niebie, księżyc - tutaj,
pomyłka, fikcja, złudna nuta:
rue Saint-Louis-en-l'Ile.

III
Ach, co za noc! Co za bezdroża
wśród chmur, a miasta ciężar chmurny
jak na dnie zielonego morza
odnalezienie partytury.

Na noszach mnie uliczką niosą,
bełkocę: - Księżyc! Tam! Znad domu!
. . . . . . . . . . . . . . .
Jesienin kiedyś taką nocą
zawołał, zawył: - Mamo, pomóż!


IV
Niebo i ziemia przemijają,
chwieją się fundamenty światów,
ostatni slogan snuje pająk:
vanitas vanitatum.

Nasz każdy wiersz zaorzą pługiem,
będą kartofle, potem wódka,
bo nasze życie - za długie,
a sztuka - za krótka.

Co pozostanie? Noc,
mitologia niedorzeczna,
sowiooka noc, zielonooka noc.
Noc jest wieczna.

(Z gitarą w ręku. Za uszami z kwiatem.
W świetle księżyca.
Chciałbym być choćby najmniejszym szmaragdem
w jej zausznicach.)

V
Paryż. I noc. I Notre-Dame.
I wiatr. Na pustym placu sam
odprawiam modły do Madonny.

Trzy gwiazdki nad wieżami brzęczą
i drżą. Modlitwa kręci mną
jak wiatr natchniony, wir szalony.

VI
Tak modliłem się:

żeby - w razie ostatecznej katastrofy - Matka Boska przemieniła mnie w małą płaskorzeźbę z XII wieku, która przedstawia "Daniela w jaskini lwów";

żebym w każdej chwili umiał się rozstać z pewnym abażurem, na którym jest wyobrażona bezsensowna ryba;

żebym natychmiast ofiarował moją kanapę, moją po-złacaną kanapę, właściciele bankrutującego baru, która skarżyła mi się, że po prostu nie ma na czym siedzieć;

żeby mój ponury kolega zrozumiał, że "średniowieczny" to znaczy wesoły, a czterej Ewangeliści (Anioł, Wół, Lew i Orzeł) to wesołe chłopy, jak pielgrzymi kanterburyjscy, jak czterech kumów na chrzcinach; żeby urzędnicy z firmy "Trwoga & Żołądek", zamiast opowiadać głupie kawały, lepiej śpiewali podczas przerwy psalmy;

bym - jeśli za oknem moim którejś nocy mocniej zagra galilejska fletnia - umiał natychmiast odejść i porzucić majątek, żonę i dziecko;

żebym - oczywiście stosownie do wymiarów mego serca - również zasłużył na swoją noc mediolańską, podobnie jak św, Augustyn.

I żebym unikał jak ognia: alkoholu, głupich kobiet i lenistwa:

żebym tam, gdzie dyplomacja prowadzi do hańby, umiał przyjąć walkę albo męczeństwo.

*
"Ziemia i niebo przemijają,
lecz słowo Moje nie przeminie",
kto to powiedział? kto powiedział?
Zapomniałem.

Zapomnieć snadniej. Przebacz, Panie:
za duży wiatr na moją wełnę;
ach, odsuń swoją straszną pełnię,
powstrzymaj flukty w oceanie;
toć widzisz: jestem słaby, chory,
jeden z Sodomy i Gomory;

toć widzisz: trędowaty, chromy,
jeden z Gomory i Sodomy;
pełna "problemów", niepokoju,
z zegarkiem wielka kupa gnoju.

Nie mogę. Zrozum. Jestem mały
urzędnik w wielkim biurze świata,
a Ty byś chciał, żebym ja latał
i wiarą mą przenosił skały.

Nie mogę. Popatrz: to me dzieci,
śliczna kanapa i dywanik,
i lampa z abażurem świeci,
i gwiazdka malowana na nim,

gwiazdka normalna, świeci ziemsko -
a Ty byś zaraz - betlejemską!

Posadę przecież mam w tej firmie
kłamstwa, żelaza i papieru.
Kiedy ją stracę, kto mnie przyjmie?
Kto mi da jeść? Serafin? Cherub?

A tu do wyższych pnę się grządek
w mej firmie "Trwoga & Żołądek".

Lecz wiem, że jednak on się stanie,
ten wielki wichr: na noc szatańską
odpowie nocą mediolańską
święty Augustyn w Mediolanie!

A kiedy minie Twoja burza,
czy przyjmiesz do Twych rajów tchórza?

O nocy słodka, nocy letnia...
Za oknem galilejska fletnia.

VII
Świt. Sekwana ziewa. Trzy
koty miauczą. Deszczyk mży
i w śmiesznych rynnach woda płacze.

Gdy wróci noc, znów pójdę sam
na pusty plac przed Notre-Dame
i cień mój pomknie za mną tam
z wielką walizką rozpaczy.

                                                                 Konstanty Ildefons Gałczyński

                                                                 Paryż, styczeń 1946

 

 






Informujemy, iż w celu optymalizacji treści na stronie, dostosowania ich do potrzeb użytkownika, jak również dla celów reklamowych i statystycznych korzystamy z informacji zapisanych w plikach cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies można kontrolować w ustawieniach przeglądarki internetowej. Korzystając z naszej strony, bez zmiany ustawień w przeglądarce internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje politykę stosowania plików cookies, opisaną w Polityce prywatności.