Kartka z Kalendarza 23 listopada
data:16 listopada 2012     Redaktor: Barbara Chojnacka

23 listopada 1918 Naczelnik – Józef Piłsudski zadekretował 8-godzinny dzień pracy.

 
 

Niepodległość i prawa człowieka

11 listopada 1918 Józef Piłsudski – nazywany przez Polaków Komendantem lub Brygadierem – objął pełnię władzy nad odrodzoną Polską. Do czasu wyboru Sejmu miał uprawnienia nie tylko władzy wykonawczej, ale mógł też stanowić prawo w odrodzonej Rzeczypospolitej – przy pomocy dekretów. Spraw pilnych do uregulowania prawem – ważnych dla funkcjonowania państwa i dla jego obywateli – było mnóstwo. Jedną z najważniejszych zadekretował Naczelnik 23 listopada 1918: w Polsce obowiązuje 8-godzinny dzień pracy.

Upoważnienie Józefa Piłsudskiego do stanowienia prawa w odrodzonej Polsce nie wynikało automatycznie z przejęcia władzy pamiętnego 11 listopada. Warto przypomnieć kalendarz tych ważnych wydarzeń:

10 listopada 1918 (niedziela) Piłsudski przybył na Dworzec Wiedeński w Warszawie, witany jako niekwestionowany przywódca Polaków.

11 listopada Rada Regencyjna powierzyła Komendantowi naczelną władzę nad wojskiem. Podporządkował mu się utworzony krótko przedtem lubelski rząd tymczasowy Ignacego Daszyńskiego i inne, powstające lokalnie, ośrodki odradzającej się państwowości polskiej.

14 listopada warszawska Rada Regencyjna przekazała wodzowi pełnię władzy i rozwiązała się.

16 listopada Józef Piłsudski wystosował do rządów mocarstw sprzymierzonych notę informującą o powstaniu państwa polskiego. W przeszłości wielu Polaków domagało się, by właśnie ten dzień, a nie 11 listopada, był świętem niepodległości! Bóg tak zdarzył, że 16 listopada to jednocześnie święto Matki Miłosierdzia – Matki Bożej Ostrobramskiej!

18 listopada Piłsudski powołał rząd Jędrzeja Moraczewskiego – pierwszy rząd Polski po zaborach, o charakterze centralnym (rząd Moraczewskiego obejmował tylko niewielką część odradzającego się państwa).

22 listopada nowy rząd wydał dekret, na mocy którego Józef Piłsudski objął najwyższą władzę w Polsce jako Tymczasowy Naczelnik Państwa, do czasu zwołania Sejmu Ustawodawczego. Zwołany kilka miesięcy później (10 II 1919) Sejm Ustawodawczy powierzył ponownie Piłsudskiemu (20 II 1919) – na mocy „małej konstytucji” – szczególne stanowisko Naczelnika Państwa, do czasu uchwalenia konstytucji.

Dekret ustanawiający 8-godzinny dzień pracy w Polsce Józef Piłsudski podpisał nazajutrz po tym, jak zyskał do tego prawo (na mocy dekretu rządowego)! To świadczy najlepiej, jaką przywiązywał do tej sprawy wagę, choć przecież innych ważnych spraw wtedy nie brakowało. Być może decydowała o tym jego wrażliwość społeczna, kształtowana przez lata działalności w PPS i marzenia o tym, by odrodzona Polska była nie tylko w pełni niepodległa, ale i sprawiedliwa społecznie.

93 lata po dekrecie Naczelnika Państwa dowiadujemy się z exposé nowego-starego premiera, że wzrosną koszta stanowiska pracy po stronie pracodawców, przez podniesienie stawki ubezpieczeniowej. Należy się spodziewać, że w tej sytuacji nie tylko rozszerzy się tzw. szara strefa zatrudniania na dziko, bez ubezpieczenia, ale że 8-godzinny dzień pracy będzie jeszcze większą fikcją niż dotychczas…

 

Piotr Szubarczyk

Źródło: http://wolnapolska.pl/index.php/item/23-listopada-1918.html?category_id=4

 

Na zdjęciu: Tu spisano pierwsze dekrety, regulujące prawo w odrodzonej Rzeczypospolitej. Warszawski Belweder – siedziba Naczelnika Państwa, potem prezydentów RP. W przeszłości m.in. siedziba namiestnika carskiego, księcia Konstantego, szturmowana przez powstańców listopadowych. Foto z krakowskiego „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” (1929), źródło Wikipedia.

 






Informujemy, iż w celu optymalizacji treści na stronie, dostosowania ich do potrzeb użytkownika, jak również dla celów reklamowych i statystycznych korzystamy z informacji zapisanych w plikach cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies można kontrolować w ustawieniach przeglądarki internetowej. Korzystając z naszej strony, bez zmiany ustawień w przeglądarce internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje politykę stosowania plików cookies, opisaną w Polityce prywatności.